﻿{"id":1058812,"date":"2017-12-20T21:49:27","date_gmt":"2017-12-20T19:49:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.erzurumflas.com\/nasanin-mars-senaryolari\/"},"modified":"2017-12-20T21:49:27","modified_gmt":"2017-12-20T19:49:27","slug":"nasanin-mars-senaryolari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.erzhaber.com\/?p=1058812","title":{"rendered":"NASA\u2019n\u0131n &#8220;Mars&#8221; senaryolar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>NASA \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 Dr. Umut Y\u0131ld\u0131z, Mars\u2019taki toprak yap\u0131s\u0131n\u0131n D\u00fcnya\u2019daki gibi bir ya\u015fam i\u00e7in uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Ondokuz May\u0131s \u00dcniversitesi (OM\u00dc) Mimarl\u0131k Fak\u00fcltesinin organize etti\u011fi \u201cMars\u2019ta Ya\u015fam Senaryolar\u0131 \u00dczerine Telekonferans\u201d adl\u0131 s\u00f6yle\u015fide, Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin uzay program\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan sorumlu kurulu\u015fu NASA\u2019n\u0131n Ulusal Havac\u0131l\u0131k ve Uzay Dairesi 4 T\u00fcrk \u00e7al\u0131\u015fan\u0131ndan biri olan Astrofizik\u00e7i Dr. Umut Y\u0131ld\u0131z, telekonferans \u00fczerinden konuya dair merak edilenleri anlatt\u0131.<\/p>\n<p>Uzaktan E\u011fitim Merkezi (UZEM) Konferans Salonundaki etkinli\u011fe Mimarl\u0131k Fak\u00fcltesi Dekan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Yrd. Do\u00e7. Dr. \u00c7a\u011flar Ko\u015fun, akademisyenler, Milli E\u011fitimde g\u00f6rev yapan \u00f6\u011fretmenler ve Mimarl\u0131k Fak\u00fcltesi \u00f6\u011frencileri kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Telekonferansta f\u00fct\u00fcristik (gelece\u011fe y\u00f6nelik) bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla Mars\u2019ta ya\u015fam kapsam\u0131nda; Mars\u2019a yolculuk, bu gezegende insanl\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l bir mimari yap\u0131n\u0131n bekledi\u011fi, nas\u0131l bir \u00e7evresel ortamda ya\u015fayacaklar\u0131 gibi konular ele al\u0131n\u0131rken mimarl\u0131k \u00f6\u011frencilerine ileriye d\u00f6n\u00fck mimari bir vizyonun kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 ama\u00e7land\u0131. Bunun yan\u0131 s\u0131ra telekonferans, UZEM arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla canl\u0131 olarak da yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n<p>S\u00f6yle\u015finin ba\u015f\u0131nda te\u015fekk\u00fcr konu\u015fmas\u0131 yapan Mimarl\u0131k Fak\u00fcltesi Dekan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Yrd. Do\u00e7. Dr. \u00c7a\u011flar Ko\u015fun, Dr. Umut Y\u0131ld\u0131z\u2019a Mimarl\u0131k Fak\u00fcltesi ad\u0131na te\u015fekk\u00fcrlerini sunarak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kendisine ba\u015far\u0131lar diledi. Yrd. Do\u00e7. Dr. Ko\u015fun ayr\u0131ca, kat\u0131l\u0131mc\u0131lara verimli ve keyifli bir s\u00f6yle\u015fi temennisinde bulundu.<\/p>\n<p>Los Angeles\u2019tan telekonferans yoluyla s\u00f6yle\u015fisini ger\u00e7ekle\u015ftiren NASA \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 Astrofizik\u00e7i Dr. Umut Y\u0131ld\u0131z, D\u00fcnya ile Mars aras\u0131ndaki benzerlikler ve farkl\u0131l\u0131klara dikkat \u00e7ekti. Mars\u2019taki atmosfer kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n D\u00fcnya\u2019n\u0131n y\u00fczde 1\u2019i kadar oldu\u011funu belirten Dr. Umut Y\u0131ld\u0131z, \u201cYani Mars\u2019\u0131n atmosferi o kadar ince ki bu durumun \u00e7ok fazla sonu\u00e7lar\u0131 var, \u00f6rne\u011fin s\u00fcrt\u00fcnme \u00e7ok daha az oluyor. D\u00fcnya\u2019n\u0131n sahip oldu\u011fu bir manyetik alan var. Bu manyetik alan G\u00fcne\u015f\u2019ten gelen radyasyon ile Samanyolu\u2019ndan sal\u0131nan kozmik \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 engelliyor. Ancak Mars\u2019ta b\u00f6yle bir manyetik alan ku\u015fa\u011f\u0131 yok\u201d dedi.<\/p>\n<p>\u201cYa\u015fan\u0131lacak mekanlar olarak lava tube\u2019ler dikkat \u00e7ekiyor\u201d<\/p>\n<p>Mars\u2019\u0131n y\u00fczeyini kupkuru ve kayal\u0131k olarak tan\u0131mlayan Dr. Y\u0131ld\u0131z, gezegenin \u00fczerinde dev volkanlar\u0131n ve derin vadilerin oldu\u011funa i\u015faret ederek \u015funlar\u0131 dile getirdi:<\/p>\n<p>\u201c\u00d6zellikle Mars\u2019\u0131n kutuplar\u0131nda, D\u00fcnya\u2019dakiyle k\u0131yaslanamayacak derecede olsa da y\u00fcksek miktarda su var. Bu tabii ya\u015famla ili\u015fkilendirebilece\u011fimiz en \u00f6nemli parametrelerden biri. Ya\u015fan\u0131lacak mekan olarak da \u2018lava tube\u2019ler (lavlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu t\u00fcneller) dikkat \u00e7ekiyor. Mars\u2019a gidecek ilk insanlar\u0131n ya\u015fayabilece\u011fi yerlerden biri bu lava tube\u2019ler. Yap\u0131lan planlara g\u00f6re insanlar\u0131n buralara girip hayatta kalmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok y\u00fcksek d\u00fczeyde radyasyon var Mars\u2019\u0131n y\u00fczeyinde. Dolay\u0131s\u0131yla radyasyona maruz kalmamak i\u00e7in yerin alt\u0131ndan ya\u015famak zorundas\u0131n\u0131z.\u201d<\/p>\n<p>480 kilometrelik ve 8 bu\u00e7uk ay bir yolculuk<\/p>\n<p>Mars\u2019a nas\u0131l gidilece\u011fine dair fikirleri de kat\u0131l\u0131mc\u0131larla payla\u015fan NASA \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 Dr. Umut Y\u0131ld\u0131z, Mars\u2019a gidebilmek i\u00e7in y\u00f6r\u00fcngelerin birbirine yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 belli zamanlar\u0131 takip etmenin zorunlu oldu\u011funu belirterek, &#8220;Hohmann Transfer Y\u00f6r\u00fcngesi var, ki biz buna bedava yolculuk diyoruz. \u0130\u015fte uzaya \u00e7\u0131k\u0131p bu y\u00f6r\u00fcngeye girdi\u011finizde 480 milyon kilometrelik ve 8 bu\u00e7uk ay s\u00fcren bir yolculuktan sonra Mars\u2019a var\u0131yorsunuz&#8221; \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p>\u201cMars\u2019\u0131n jeolojisini ara\u015ft\u0131raca\u011f\u0131z\u201d<\/p>\n<p>Telekonferans\u0131nda Mars gezegeninin i\u00e7 yap\u0131s\u0131n\u0131n d\u00f6nmedi\u011fini vurgulayan Dr. Umut Y\u0131ld\u0131z, bu yap\u0131n\u0131n d\u00f6nmedi\u011finden dolay\u0131 da bu duruma ili\u015fkin yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u015f\u00f6yle \u00f6zetledi:<\/p>\n<p>&#8220;Biliyorsunuz D\u00fcnya\u2019da alttaki plaka ya da faylar hareket etti\u011finden depremler meydana geliyor. Dolay\u0131s\u0131yla D\u00fcnya\u2019n\u0131n i\u00e7i d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnden \u00f6t\u00fcr\u00fc kabu\u011fun alt\u0131ndaki hi\u00e7bir \u015fey ayn\u0131 kalm\u0131yor. Mars\u2019ta ise bu yap\u0131 hareket etmedi\u011fi i\u00e7in oldu\u011fu gibi kalm\u0131\u015f. \u00d6rne\u011fin Mars\u2019\u0131n i\u00e7 yap\u0131s\u0131na bir \u00e7ubuk indirseniz dokundu\u011funuz yer i\u00e7in 4 bu\u00e7uk milyar ya\u015f\u0131nda diyebilirsiniz. Bir ba\u015fka ifadeyle Mars\u2019\u0131n ilk olu\u015ftu\u011fu andan itibaren hi\u00e7bir \u015fey de\u011fi\u015fmemi\u015f. 4 bu\u00e7uk milyar ya\u015f\u0131ndaki bir kayadan bahsediyoruz. \u0130\u015fte \u2018Insight Mission\u2019 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz proje de Mars\u2019taki jeolojiyi anlamay\u0131, depremleri incelemeyi, deprem var m\u0131, yok mu onu ara\u015ft\u0131rmay\u0131 ve anlamay\u0131 kaps\u0131yor. Bir de malumunuz Mars, K\u0131z\u0131l Gezegen olarak bilinir. \u0130\u015fte Mars\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn y\u00fczeyi oksitlendi\u011fi i\u00e7in k\u0131z\u0131lla\u015fm\u0131\u015f, bu gezegenin y\u00fczeyinden demir var, demir de atmosferdeki oksijenle birle\u015fti\u011finden dolay\u0131 oksit yap\u0131yor ve nihayetinde de k\u0131pk\u0131rm\u0131z\u0131 oluyor. Bununla birlikte topra\u011f\u0131 biraz de\u015fti\u011finizde beyazla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Yani Mars\u2019\u0131n d\u0131\u015f\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 ama i\u00e7i beyaz.\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u0130nsanl\u0131\u011fa yeni hedefler laz\u0131m\u201d<\/p>\n<p>\u201cNeden Mars\u2019a Gitmeliyiz?\u201d sorusuyla da bu y\u00f6ndeki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini aktaran Dr. Umut Y\u0131ld\u0131z &#8220;\u00c7\u00fcnk\u00fc insanl\u0131\u011fa yeni hedefler laz\u0131m. \u0130nsan n\u00fcfusu gittik\u00e7e art\u0131yor ve D\u00fcnya\u2019n\u0131n kaynaklar\u0131 bir zaman sonra ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131layamayacak. Ayr\u0131ca asteroid \u00e7arpma tehlikesine kar\u015f\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n devam\u0131 i\u00e7in ba\u015fka bir yer gerekiyor.\u201d<\/p>\n<p>S\u00f6yle\u015fisinde Mars\u2019ta olas\u0131 bir ya\u015famda ortaya \u00e7\u0131kacak sorunlar ile fiziksel ve teknolojik ihtiya\u00e7lara da de\u011finen NASA \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 Umut Y\u0131ld\u0131z, yiyecek temini i\u00e7in yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalara y\u00f6nelik \u015fu ifadeleri kulland\u0131:<\/p>\n<p>\u201cMars\u2019taki toprak yap\u0131s\u0131 D\u00fcnya\u2019daki gibi bir ya\u015fam i\u00e7in uygun de\u011fil. \u0130lk yolculuklarda hep yiyecek g\u00f6t\u00fcr\u00fclecek, bitkiler uzun s\u00fcre seralarda yeti\u015fecek. Hydroponics denilen yani topraktan bitki yeti\u015ftirme tekni\u011fi ve yine aquaponics ad\u0131 verilen bal\u0131k yeti\u015ftirme metoduyla yiyecek elde edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacak. Yine topra\u011f\u0131 verimli hale getirmek i\u00e7in baz\u0131 yiyecekler ve g\u00fcbreler topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir, D\u00fcnya\u2019dan yararl\u0131 solucanlar oraya g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilir.\u201d<\/p>\n<p>Mars\u2019taki habitat (yerle\u015fme) i\u00e7in fantastik denilebilecek mimari planlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyen Dr. Y\u0131ld\u0131z, NASA\u2019n\u0131n bu do\u011frultuda yapm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fmalardan da \u00f6rnekler verirken telekonferans\u0131n\u0131n sonunda Mimarl\u0131k Fak\u00fcltesi \u00f6\u011frencilerinin merak etti\u011fi konulara a\u00e7\u0131kl\u0131k getirdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ONDOKUZ MAYIS \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 (OM\u00dc) M\u0130MARLIK FAK\u00dcLTES\u0130N\u0130N ORGAN\u0130ZE ETT\u0130\u011e\u0130 \u201cMARS\u2019TA YA\u015eAM SENARYOLARI \u00dcZER\u0130NE TELEKONFERANS\u201d ADLI S\u00d6YLE\u015e\u0130DE, AMER\u0130KA B\u0130RLE\u015e\u0130K DEVLETLER\u0130\u2019N\u0130N UZAY PROGRAMI \u00c7ALI\u015eMALARINDAN SORUMLU KURULU\u015eU NASA\u2019NIN ULUSAL HAVACILIK VE UZAY DA\u0130RES\u0130 4 T\u00dcRK \u00c7ALI\u015eANINDAN B\u0130R\u0130 OLAN ASTROF\u0130Z\u0130K\u00c7\u0130 DR. UMUT YILDIZ, TELEKONFERANS \u00dcZER\u0130NDEN BU KONUYA DA\u0130R MERAK ED\u0130LENLER\u0130 ANLATTI.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[2637,82875,95750],"class_list":["post-1058812","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim-teknoloji","tag-mars","tag-nasanin","tag-senaryolari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1058812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1058812"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1058812\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1058812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1058812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1058812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}