Son g\u00fcnlerde sosyal medyada tam bir GetContact \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fan\u0131yor. \u0130nsanlar ba\u015fkalar\u0131n\u0131n telefonlar\u0131nda hangi isimle kay\u0131tl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in ne kadar g\u00fcvenilir oldu\u011funu sorgulamadan uygulamay\u0131 indirirken, uzmanlar kullan\u0131c\u0131lar\u0131 g\u00fcvenlik konusunda uyar\u0131yor.<\/p>\n
Ya\u015far \u00dcniversitesi Bilgisayar M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fcnden \u00d6\u011fretim G\u00f6revlisi \u00c7a\u011fatay Y\u00fccel ve Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisi Murat \u00d6demi\u015f, bilgi \u00e7a\u011f\u0131nda telefonlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n en \u00f6nemli par\u00e7alar\u0131ndan biri oldu\u011funu, bu durumla birlikte gizlilik, bilgi g\u00fcvenli\u011fi konular\u0131n\u0131n daha da tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r hale geldi\u011fini belirtti. 2018 y\u0131l\u0131nda mobil cihaz say\u0131s\u0131n\u0131n 12 milyar\u0131 ge\u00e7mesinin beklendi\u011fini, 2020 y\u0131l\u0131nda ikiye katlanmas\u0131 beklenen toplam mobil uygulama say\u0131s\u0131n\u0131n da yakla\u015f\u0131k 5 milyon oldu\u011funu s\u00f6yleyen \u00c7a\u011fatay Y\u00fccel ve Murat \u00d6demi\u015f, \u201cUygulamalar\u0131 telefonlar\u0131m\u0131za y\u00fcklerken bir\u00e7ok izin talebiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Bu talepleri g\u00f6rmezden gelen ki\u015fi say\u0131s\u0131 ise olduk\u00e7a y\u00fcksek. \u0130stedikleri izinlerle telefonlar\u0131n bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fine ve verisine eri\u015fmek m\u00fcmk\u00fcn\u201d dedi.<\/p>\n
“\u0130zinlerle bilgilerinizi kendi ellerinizle veriyorsunuz”<\/p>\n
G\u00fcnlerdir g\u00fcndemden d\u00fc\u015fmeyen 50 milyon Facebook kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n hesaplar\u0131n\u0131n izinsiz toplanmas\u0131 ve ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131m\u0131yla ilgili skandala ra\u011fmen insanlar\u0131n s\u0131rf ba\u015fkalar\u0131n\u0131n rehberlerinde nas\u0131l kay\u0131tl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in GetContact isimli bir uygulamaya t\u00fcm bilgilerini a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Murat \u00d6demi\u015f, \u201cBu uygulaman\u0131n istedi\u011fi \u015feyleri birinden istesek asla yapmaz. Ancak s\u0131rf merak u\u011fruna milyonlarca insan bu uygulamay\u0131 hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden indirmekten \u00e7ekinmiyor. Uygulama; verdi\u011finiz izinler sayesinde isterse cihaz\u0131n\u0131zdaki t\u00fcm ki\u015fi ve numaralara eri\u015febilir, hatta ki\u015filerinizi de\u011fi\u015ftirme, telefon numaralar\u0131na do\u011frudan \u00e7a\u011fr\u0131 yapabilir, giden \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 yeniden y\u00f6nlendirebilir, telefonunuzun durumunu ve kimli\u011fini okuyabilir, foto\u011fraflar\u0131n\u0131za ve video gibi medya i\u00e7eriklerinizi okuyabilir, belle\u011finizin i\u00e7eri\u011fini de\u011fi\u015ftirir veya silebilir, kameran\u0131zla foto\u011fraf \u00e7ekebilir ve video kaydedebilir. \u0130nternetten veri alma, a\u011f ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme, tam a\u011f eri\u015fimi, bu cihazdaki hesaplar\u0131 kullanma gibi izinlerle istedi\u011fini yapabilir. E\u011fer sosyal medya hesab\u0131n\u0131zla giri\u015f yaparsan\u0131z o hesab\u0131n\u0131z\u0131n t\u00fcm bilgileri de verdi\u011finiz izin sayesinde kullan\u0131labilir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
“Mahremiyetinizi korumak i\u00e7in”<\/p>\n
Uygulama izinleri s\u0131ras\u0131nda en do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnme \u015feklinin bu izinle ne yapabilir olmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eden \u00d6demi\u015f, \u201cBir balon patlatma oyunu, sizin kameran\u0131za eri\u015fmek istiyorsa bunu sorgulamal\u0131s\u0131n\u0131z. Tam network eri\u015fimini uygulamalara vermemelisiniz. Sizin ad\u0131n\u0131za payla\u015f\u0131m yapmas\u0131na izin vermemelisiniz. Bir harita uygulamas\u0131 kullan\u0131yorsan\u0131z tabii ki lokasyonunuzu almas\u0131na izin vereceksiniz, ama harita uygulamas\u0131 sizin sa\u011fl\u0131k verilerinize eri\u015fmek istiyorsa orada bir durup d\u00fc\u015f\u00fcnmelisiniz. Hangi uygulama olursa olsun, yap\u0131mc\u0131s\u0131 kim olursa olsun, ne kadar me\u015fhur olursa olsun, istedi\u011fi izinleri kontrol edin. Mant\u0131ks\u0131z buldu\u011funuz izni kabul etmeyin. Bu izinlerden en tehlikelisi ve mahremiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00f6nemlisinin kamera ve mikrofon oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz\u201d dedi.<\/p>\n
“Hayat\u0131m\u0131za ne kadar girebiliyorlar”<\/p>\n
Sorulmas\u0131 gereken sorunun \u201c\u00dczerlerinde onlarca sens\u00f6r ve kamera bulunan bu cihazlar, acaba hayat\u0131m\u0131za ne kadar girebilir?\u201d oldu\u011funu vurgulayan \u00d6demi\u015f, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n
\u201cBu sens\u00f6rlere eksen merkezli hareketleri ve ad\u0131mlar\u0131 \u00f6l\u00e7meye yarayan ivme\u00f6l\u00e7er, 360 derece a\u00e7\u0131da hareketi \u00f6l\u00e7en jiroskop, manyetik alan \u00f6l\u00e7en manyometre, uydu sinyallerini \u00f6l\u00e7en GPS, ortam \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7ebilen \u0131\u015f\u0131k sens\u00f6r\u00fc, kullan\u0131c\u0131dan yans\u0131yan k\u0131z\u0131l\u00f6tesi \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 \u00f6l\u00e7en gesture sens\u00f6r\u00fc, barometre gibi \u00f6rnekler verilebilir. \u00d6zellikle sa\u011fl\u0131k uygulamalar\u0131na verilen deste\u011fin artmas\u0131yla kalp ritmi, kan bas\u0131nc\u0131, nefes takibi, v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, y\u00fcz renk alg\u0131lamas\u0131, uyku takibi, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f mesafesi gibi \u00f6zellikler bile telefonlar taraf\u0131ndan kaydedilebilir oldu. Y\u00fcz tan\u0131ma teknolojisiyle 30 bine kadar noktay\u0131 analiz ederek, yapay zeka teknolojisiyle ki\u015fiyi alg\u0131l\u0131yor. K\u0131sacas\u0131 telefonunuzdaki her \u015feye eri\u015fim mevcut.”<\/p>\n
“Tehditlerin kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 zorla\u015f\u0131yor”<\/p>\n
\u201cBu duruma teknik a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda telefonumuza eri\u015fen k\u00f6t\u00fc niyetli biri ya da bir hacker ne yapabilir? Kameram\u0131z ya da lokasyon bilgilerimiz d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6nemli verilerimiz ne kadar tehdit alt\u0131nda?\u201d sorular\u0131ndan hareket edilmesi gerekti\u011fini belirten \u00c7a\u011fatay Y\u00fccel ise, \u201cZararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar bilgisayar, tablet veya mobil cihaz\u0131m\u0131zda bizim izin vermedi\u011fimiz bilgilere eri\u015fen, bunlar\u0131 yok eden, elimizdeki donan\u0131ma zarar veren her t\u00fcrl\u00fc istenmeyen programlard\u0131r. Bilgisayar sistemlerini korumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok \u00e7e\u015fit zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131m t\u00fcrleri mevcut, ancak bu tehditlerin kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, mobil cihazlardan saat, g\u00f6zl\u00fck gibi ak\u0131ll\u0131 hale gelen aksesuarlar\u0131m\u0131za yerle\u015ftirildi\u011fi \u015fu devirlerde giderek zorla\u015fmakta\u201d diyerek gelinen noktaya dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n
“Bilgileri kendi ellerinizle sunmay\u0131n”<\/p>\n
Mobil cihazlara y\u00fcklendi\u011fimiz bir\u00e7ok uygulaman\u0131n, art\u0131k kontrol\u00fcn\u00fc kaybetti\u011fimiz, say\u0131s\u0131ndan emin bile olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sosyal medya, forum, \u00fcyelik gerektiren sitelerin bir\u00e7o\u011funda zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Y\u00fccel, \u201cT\u00fcm bunlara kar\u015f\u0131n fark\u0131na bile varmadan bir\u00e7o\u011funa bilgilerimizi kendi ellerimizle sunuyoruz. Dosyalara eri\u015fme izni olan herhangi bir uygulamaya eklenmi\u015f bir vir\u00fcs, t\u00fcm bilgilerimizi \u015fifreleyebilir ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bilgilerimizi geri getirmemecesine bizden para koparmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olabilir. Bir casus yaz\u0131l\u0131m, t\u00fcm ki\u015fisel bilgilerinizi, ortam seslerini, kameran\u0131z\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini \u015fantaj amac\u0131yla k\u00f6t\u00fc niyetli insanlara ula\u015ft\u0131rabilir. \u00d6rne\u011fin kendini \u015fehir uygulamas\u0131 olarak tan\u0131tan bir yaz\u0131l\u0131ma eklenerek \u015fehirdeki bir\u00e7ok insan\u0131n co\u011frafi bilgilerine eri\u015filebilir ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n evde olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131 tespit ederek h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa davet \u00e7\u0131kar\u0131labilir. B\u00fct\u00fcn bu senaryolar, uygulamalara d\u00fc\u015f\u00fcnmeden verdi\u011fimiz eri\u015fimlerle asl\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn\u201d diyerek uyar\u0131da bulundu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ON G\u00dcNLERDE, SOSYAL MEDYADA TAM B\u0130R GETCONTACT \u00c7ILGINLI\u011eI YA\u015eANIYOR. \u0130NSANLAR SIRF BA\u015eKALARININ TELEFONLARINDA HANG\u0130 \u0130S\u0130MLE KAYITLI OLDUKLARINI \u00d6\u011eRENMEK \u0130\u00c7\u0130N NE KADAR G\u00dcVEN\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNU SORGULAMADAN T\u00dcM ER\u0130\u015e\u0130M \u0130Z\u0130NLER\u0130N\u0130 KABUL EDEREK UYGULAMAYI \u0130ND\u0130R\u0130YOR.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[39273,19549,3648],"class_list":["post-1140457","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim-teknoloji","tag-cepte","tag-izinli","tag-tehlike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1140457","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1140457"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1140457\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1140457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1140457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1140457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}