﻿{"id":1383633,"date":"2018-11-13T18:02:00","date_gmt":"2018-11-13T15:02:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.erzurumflas.com\/turkiyede-eriskin-her-uc-kisiden-birinde-diyabet-riski\/"},"modified":"2018-11-13T18:02:00","modified_gmt":"2018-11-13T15:02:00","slug":"turkiyede-eriskin-her-uc-kisiden-birinde-diyabet-riski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.erzhaber.com\/?p=1383633","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019de eri\u015fkin her \u00fc\u00e7 ki\u015fiden birinde diyabet riski"},"content":{"rendered":"<p>14 Kas\u0131m D\u00fcnya Diyabet G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla diyabet hastal\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Hasan Kalyoncu \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Hem\u015firelik B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Nermin Olgun, \u2019\u2019T\u00fcrkiye\u2019de eri\u015fkin her \u00fc\u00e7 ki\u015fiden bir tanesinde diyabet veya diyabet geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk vard\u0131r\u2019\u2019 dedi.<\/p>\n<p>Hasan Kalyoncu \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Hem\u015firelik B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Nermin Olgun, 14 Kas\u0131m D\u00fcnya Diyabet G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla diyabet hastal\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00f6nemli a\u00e7\u0131klamalarda bulundu. Hem d\u00fcnyada hem T\u00fcrkiye de en \u00f6nemli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131ndan biri olarak kabul edilen diyabet, iyi kontrol edilmedi\u011finde bir\u00e7ok organ\u0131 da olumsuz y\u00f6nde etkiliyor. T\u00fcrkiye\u2019de 8 milyondan fazla eri\u015fkinin diyabet hastas\u0131, bir o kadar ki\u015finin de diyabet geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk grubunda oldu\u011fu tahmin ediliyor. 14 Kas\u0131m D\u00fcnya Diyabet G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla diyabet konusunda \u00f6nemli a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Prof. Dr. Olgun, diyabetin ins\u00fclin hormonunun yetersizli\u011fi, yoklu\u011fu veya eksikli\u011fi sonucu olu\u015fan ve karbonhidrat, protein ve ya\u011f metabolizmas\u0131nda bozukluklara yol a\u00e7an bir hastal\u0131k oldu\u011funu vurgulayarak, \u2019\u2019Diyabet hem d\u00fcnyada hem T\u00fcrkiye de en \u00f6nemli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131ndan biri olarak kabul edilmektedir.  Diyabetli say\u0131s\u0131n\u0131n her ge\u00e7en g\u00fcn artmas\u0131, diyabetin her ya\u015fta g\u00f6r\u00fclmesi, \u00f6nlem al\u0131nmazsa a\u011f\u0131r organ hasarlar\u0131na neden olmas\u0131, ya\u015fam kalitesini d\u00fc\u015f\u00fcren maliyeti y\u00fcksek bir hastal\u0131k olmas\u0131, diyabetle ili\u015fkili sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 ve sa\u011fl\u0131k sistemlerini ciddi derecede etkilemesi bu kan\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmektedir.  Diyabet ayn\u0131 zamanda D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan en fazla \u00f6l\u00fcme neden olan kronik hastal\u0131klar aras\u0131nda say\u0131lmaktad\u0131r\u2019\u2019 ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p>\u2019\u2019Diyabetli birey oran\u0131 en y\u00fcksek olan co\u011frafi b\u00f6lgemiz y\u00fczde 18,2 ile Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi iken en d\u00fc\u015f\u00fck orana y\u00fczde 14,5 ile Karadeniz B\u00f6lgesi sahiptir\u2019\u2019<\/p>\n<p>Her sekiz saniyede bir ki\u015finin diyabet nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fine dikkat \u00e7ene Olgun \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n<p>\u2019\u2019Uluslararas\u0131 Diyabet Federasyonu (IDF) 2017 raporunda d\u00fcnyada toplam 425 milyon diyabetli oldu\u011fu tahmin edilmekte olup, hen\u00fcz tan\u0131s\u0131 konmam\u0131\u015f 212 milyon yeti\u015fkin oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Her 100 eri\u015fkinden yakla\u015f\u0131k 9\u2019u (y\u00fczde 8,8) diyabet hastas\u0131, 7\u2019si (y\u00fczde 6,7) ise glikoz tolerans bozuklu\u011funa sahipken, do\u011fan her 7 bebekten 1\u2019i gestasyonel diyabetten etkileniyor. K\u00fcresel bazda sa\u011fl\u0131k harcamalar\u0131n\u0131n y\u00fczde 12\u2019si diyabet i\u00e7in kullan\u0131lmakta olup T\u00fcrkiye de Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu 2016 y\u0131l\u0131 i\u00e7in diyabete ba\u011fl\u0131 harcamalar\u0131 y\u00fczde 23 olarak a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Her y\u0131l yakla\u015f\u0131k 4 milyon 20-79 ya\u015f aras\u0131 eri\u015fkinin diyabetle ili\u015fkili nedenlerden dolay\u0131 hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi belirtilmektedir. Her sekiz saniyede 1 ki\u015fi diyabet nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybetmektedir. Diyabet d\u00fcnyada, bu ya\u015f grubuna g\u00f6re, t\u00fcm \u00f6l\u00fcm nedenleri aras\u0131nda y\u00fczde 10,7 orana sahiptir. T\u00fcrkiye Diyabet Epidemiyolojisi Projesi (TURDEP &#8211; II) verilerine g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019de diyabet g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 20 ya\u015f \u00fcst\u00fc grupta y\u00fczde 13,7\u2019dir. Diyabetli birey say\u0131s\u0131n\u0131n en fazla oldu\u011fu grup 40-59 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131d\u0131r ve bu ya\u015f grubu toplam diyabetli n\u00fcfusun y\u00fczde 46\u2019s\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. Diyabetli birey oran\u0131 en y\u00fcksek olan co\u011frafi b\u00f6lgemiz y\u00fczde 18,2 ile Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi iken en d\u00fc\u015f\u00fck orana y\u00fczde 14,5 ile Karadeniz B\u00f6lgesi sahiptir. Diyabetli yeti\u015fkin say\u0131s\u0131n\u0131n 2045 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyada 629 milyon, T\u00fcrkiye\u2019de ise 11,2 milyon olaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>\u2019\u2019T\u00fcrkiye\u2019de eri\u015fkin her \u00fc\u00e7 ki\u015fiden bir tanesinde diyabet veya diyabet geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk vard\u0131r\u2019\u2019<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de 8 milyondan fazla eri\u015fkinin diyabet hastas\u0131, bir o kadar ki\u015finin de diyabet geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk grubunda oldu\u011funun tahmin edildi\u011fini a\u00e7\u0131klayan Olgun, \u2019\u2019T\u00fcrkiye\u2019de eri\u015fkin her \u00fc\u00e7 ki\u015fiden bir tanesinde diyabet veya diyabet geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk vard\u0131r. Ayr\u0131ca 20 bin dolay\u0131nda \u00e7ocu\u011fun diyabetli oldu\u011fu bilinmektedir. Ne yaz\u0131k ki diyabetli eri\u015fkinlerin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n fark\u0131nda de\u011fildir. Tip 1 diyabet ile ilgili \u00f6nleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Oysa Tip 2 diyabet vakalar\u0131n\u0131n y\u00fczde 70\u2019ini sa\u011fl\u0131kl\u0131 kahvalt\u0131, lifli sebze, taze meyveler, tam bu\u011fday ekme\u011fi, ya\u011fs\u0131z et, bal\u0131k ve f\u0131nd\u0131k t\u00fcketimi ve d\u00fczenli egzersizi i\u00e7eren sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam tarz\u0131 ile \u00f6nlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Diyabet bireylerin ve ailelerin ya\u015famlar\u0131n\u0131n t\u00fcm y\u00f6nlerini etkiler, zorunlu ya\u015fam bi\u00e7imi de\u011fi\u015fiklikleri gerektirir. Bak\u0131mda ba\u015far\u0131y\u0131 art\u0131ran en \u00f6nemli konu en az t\u0131bbi yard\u0131m ile en iyi kontrol\u00fc sa\u011flamakt\u0131r\u2019\u2019 \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p>\u2019\u2019Diyabet \u0130yi kontrol edilmedi\u011finde kalp, beyin, g\u00f6zler, b\u00f6brekler ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm organlar\u0131 etkiler\u2019\u2019<\/p>\n<p>Olgun, beslenmenin diyabet tedavisinin temel ta\u015flar\u0131ndan biri oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, ayn\u0131 zamanda yeterli ve dengeli beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, ideal kiloya ula\u015fmay\u0131 veya korumay\u0131, kan ya\u011flar\u0131n\u0131 istenilen d\u00fczeyde tutmay\u0131, g\u00f6z, kalp ve b\u00f6brek gibi organlara zarar verecek komplikasyonlar\u0131 \u00f6nlemeyi veya geciktirmeyi de sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti. Fiziksel aktivite ve egzersizin, beslenme ve ila\u00e7 tedavisi kadar \u00f6nemli oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Olgun, \u2019\u2019Egzersiz yemekten 1-1,5 saat sonra her g\u00fcn en az 30 dakika olacak \u015fekilde planlanmal\u0131, kan \u015feker d\u00fczeyi egzersize ba\u015flamadan \u00f6nce ve sonra kontrol edilmelidir. Hareketsiz ya\u015fam\u0131n sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 da beraberinde getirece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Uzun vadede diyabete ba\u011fl\u0131 olu\u015facak sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131ndan korunmak amac\u0131yla, hi\u00e7bir sorun olmasa bile y\u0131lda bir kan ya\u011flar\u0131 kontrol\u00fc, mikroalb\u00fcmin\u00fcri kontrol\u00fc, g\u00f6z dibi muayenesi, kalp elektrosu, ayak muayenesi ve 3-6 ayl\u0131k aral\u0131klarla HbA1c kontrol\u00fc yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bununla birlikte diyabet ila\u00e7larla tedavi y\u00f6netimi en iyi bilinen ve geni\u015f tedavi se\u00e7enekleri olan hastal\u0131klardan biridir. Ancak bu tedavi se\u00e7eneklerinin do\u011fru uygulanabilmesi i\u00e7in diyabetlinin do\u011fru bilgi ve becerilerle donat\u0131lmas\u0131, hastal\u0131\u011f\u0131n y\u00f6netiminin kendisinde oldu\u011funa inand\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Diyabet \u0130yi kontrol edilmedi\u011finde kalp, beyin, g\u00f6zler, b\u00f6brekler ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm organlar\u0131 etkiler. Ancak diyabetin bak\u0131m\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle sadece hekimin yazd\u0131\u011f\u0131 re\u00e7ete ile diyabet tedavisi y\u00fcr\u00fct\u00fclemez. Bu nedenle diyabetlinin tedavi ve bak\u0131m\u0131nda hem\u015fire, diyetisyen, psikolog gibi sa\u011fl\u0131k profesyonellerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 ekipler olu\u015fturulmaktad\u0131r\u2019\u2019a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/p>\n<p>\u2019\u2019Diyabetli bireylerin a\u015f\u0131lanmas\u0131 Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan geni\u015fletilmi\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama program\u0131 kapsam\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r\u2019\u2019<\/p>\n<p>Diyabetli bireylerde ortaya \u00e7\u0131kan hipergliseminin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin g\u00fcc\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve sonu\u00e7ta enfeksiyon riskinin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Olgun, \u2019\u2019Enfeksiyonlar kontrols\u00fcz hiperglisemiye yol a\u00e7ar ve hiperglisemi enfeksiyonlar\u0131n daha da a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131na neden olur. Enfeksiyonlar sonucu diyabetlilerin hastane yat\u0131\u015flar\u0131nda ve \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. 40 ya\u015f\u0131n \u00fcst\u00fcndeki eri\u015fkinlerde diyabet, toplumda geli\u015fen zat\u00fcrre ve invaziv pn\u00f6mokok riskini art\u0131r\u0131r. Diyabetli bireylerin yar\u0131s\u0131 her y\u0131l bir bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131k nedeniyle en az bir defa hastanede yatarak tedavi g\u00f6rmektedir. Diyabet zat\u00fcrre i\u00e7in risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Zat\u00fcrreye ba\u011fl\u0131 hastane yat\u0131\u015f riski, diyabetli bireylerde 3 kat daha fazlad\u0131r. Bu nedenle t\u00fcm enfeksiyonlardan korunma diyabette \u00e7ok \u00f6nemlidir. Enfeksiyonlardan en iyi korunma yollar\u0131ndan biri a\u015f\u0131lanmad\u0131r. Diyabetli bireylerin a\u015f\u0131lanmas\u0131 Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan geni\u015fletilmi\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama program\u0131 kapsam\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Diyabetlilerin a\u015f\u0131lanmas\u0131 uluslararas\u0131 ve ulusal t\u00fcm rehberlerde \u00f6nerilmekte olup diyabetlilerin a\u015f\u0131lanmas\u0131 konusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Diyabet hastalar\u0131, Aile Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Merkezlerinde veya a\u015f\u0131ya eri\u015fimin oldu\u011fu sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131nda pn\u00f6mokok-zat\u00fcrre a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 \u00fccretsiz olarak yapt\u0131rabilirler\u2019\u2019 de\u011ferlendirmelerinde bulundu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>14 KASIM D\u00dcNYA D\u0130YABET G\u00dcN\u00dc DOLAYISIYLA D\u0130YABET HASTALI\u011eINA \u0130L\u0130\u015eK\u0130N A\u00c7IKLAMALARDA BULUNAN HASAN KALYONCU \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 SA\u011eLIK B\u0130L\u0130MLER\u0130 FAK\u00dcLTES\u0130 HEM\u015e\u0130REL\u0130K B\u00d6L\u00dcM\u00dc \u00d6\u011eRET\u0130M \u00dcYES\u0130 PROF. DR. NERM\u0130N OLGUN, &#8221;T\u00dcRK\u0130YE&#8217;DE ER\u0130\u015eK\u0130N HER \u00dc\u00c7 K\u0130\u015e\u0130DEN B\u0130R TANES\u0130NDE D\u0130YABET VEYA D\u0130YABET GEL\u0130\u015e\u0130M\u0130 A\u00c7ISINDAN R\u0130SK VARDIR&#8221; DED\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,20],"tags":[52755,20752,2359,12869,17322,14491,1723,14826],"class_list":["post-1383633","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-saglik","category-turkiye","tag-eriskin","tag-birinde","tag-diyabet","tag-her","tag-kisiden","tag-riski","tag-turkiyede","tag-uc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1383633","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1383633"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1383633\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1383633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1383633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1383633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}