Ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de diyabetli hasta oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 13,7\u2019ye kadar y\u00fckseldi\u011fini belirten Endokrinoloji ve Metabolizma Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Dr. Erdal Kan, diyabetin iyi bir takip ve hasta uyumuyla \u00f6nlenebilen bir hastal\u0131k oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Diyabetin, “\u00e7a\u011f\u0131n salg\u0131n\u0131” olarak ilan edildi\u011fini ifade eden Medicana International Samsun Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Dr. Erdal Kan, T\u00fcrkiye\u2019nin de diyabet tehdidi alt\u0131nda oldu\u011funu belirtti. Diyabet hakk\u0131nda a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Kan, “Pre-diyabet (diyabet \u00f6ncesi d\u00f6nem) d\u00f6neminin \u00f6nemi g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131yor. T\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019yi de tehdit eder hale gelen diyabet, adeta \u00e7a\u011f\u0131n salg\u0131n\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Hastal\u0131k, \u00f6zellikle \u00e7e\u015fitli organlarda olu\u015fturdu\u011fu tahribatlarla istenmeyen sonu\u00e7lara kadar ilerleyebiliyor. Ancak diyabet konusunda bilin\u00e7li hareket edip tedaviye uyum g\u00f6steren hastalar ya\u015fam kaliteleri d\u00fc\u015fmeden hayatlar\u0131na devam edebiliyor. T\u00fcrkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derne\u011fi taraf\u0131ndan ilki 1997-1998 y\u0131llar\u0131nda yap\u0131lan TURDEP II (2010) ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de diyabetli oran\u0131 y\u00fczde 13.7\u2019ye kadar y\u00fckseldi. Rakamlar aras\u0131nda en \u00e7ok dikkat \u00e7eken ise, 6,5 milyonu bulan diyabetli hastalar\u0131n neredeyse yar\u0131s\u0131n\u0131n yeni diyabet hastas\u0131 olarak listeye eklenmesi. Toplumda daha yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclen tip 2 diyabete neden olan fakt\u00f6rlerin en ba\u015f\u0131nda kilo sorunu geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc diyabet obeziteyle, v\u00fccut ya\u011flanmas\u0131yla ili\u015fkili bir hastal\u0131k. Tabii obezitenin de bir\u00e7ok nedeni var. Hareketsizlik, TV seyretme saatlerinin artmas\u0131 ve beslenme problemleri bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki art\u0131k \u00e7ocuklarda dahi tip 2 diyabet g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Eskiden tip 1 ve Tip 2 diye ayr\u0131l\u0131yordu fakat art\u0131k bu ayr\u0131m eskisi kadar keskin de\u011fil” dedi.<\/p>\n
“Risk gruplar\u0131 i\u00e7inde misiniz”<\/p>\n
\u0130lk zamanlarda sinsi bir hastal\u0131k olarak seyreden diyabette, risk fakt\u00f6r\u00fc olan gruplar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Kan, “\u00d6rne\u011fin ailesinde diyabetli olanlar, fazla kilolular, hipertansiyon hastalar\u0131, kalp hastalar\u0131 ve kolesterol problemi ya\u015fayanlar en riskli gruplar olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu noktada riskli gruplara uygulanacak tarama testlerinin olas\u0131 diyabet \u00f6yk\u00fclerinin erken te\u015fhis edilmesini sa\u011fl\u0131yor. Diyabet riskinin artt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemi pre-diyabet olarak tan\u0131ml\u0131yoruz. Halk aras\u0131nda \u2018gizli \u015feker\u2019 diye bilinen bu d\u00f6nemde, hastan\u0131n diyabet riski artm\u0131\u015f oluyor. Pre-diyabeti \u00e7ok \u00f6nemsiyoruz; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu d\u00f6nemde baz\u0131 \u00f6nlemleri almak, birtak\u0131m ila\u00e7lar kullanmak, hayat tarz\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek ya da diyet yapmak gibi pek \u00e7ok ad\u0131m, muhtemel bir diyabeti \u00f6nlemektedir. Yemeklerden sonra s\u00fcrekli ac\u0131kma hissi varsa, \u00e7ok fazla susama s\u00f6z konusuysa, ani kilo kayb\u0131 olduysa kan \u015fekerinin y\u00fckselmesinden \u015f\u00fcphelenebilirsiniz. Ancak kan \u015fekeri \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc normal \u00e7\u0131karsa ve hastan\u0131n kilosu, fiziki muayene sonu\u00e7lar\u0131 yerindeyse herhangi bir endi\u015feye gerek yok. Hastan\u0131n v\u00fccut kitle indeksi 30\u2019un \u00fcst\u00fcndeyse, ailede diyabet mevcutsa, hiperlipidemi, hipertansiyon ya da kalp hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6yk\u00fcleri varsa bu kez tarama testleri ve \u015feker y\u00fckleme testi devreye giriyor. Ki\u015finin a\u00e7l\u0131k \u015fekeri normal \u00e7\u0131kabilir fakat \u015feker y\u00fckleme testi yapmadan pre-diyabet olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamayabilirsiniz. Bu testle ki\u015finin pre-diyabet olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; e\u011fer pre-diyabet varsa diyabete ne kadar yak\u0131n oldu\u011funu da \u00f6\u011frenmek m\u00fcmk\u00fcn” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
“D\u00fczenli spor, sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme”<\/p>\n
Pre-diyabet d\u00f6neminde bazen diyabete gidi\u015fi yava\u015flatan ila\u00e7lar kullan\u0131n gerekti\u011fini belirten Kan, “Fakat ila\u00e7 kullanmadan \u00f6nce hastalar\u0131m\u0131za, beslenmelerini d\u00fczeltmelerini ve hareketli olmalar\u0131n\u0131 \u00f6neriyoruz. E\u011fer hasta bunlar\u0131 uygular ve belirli bir kilo kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flay\u0131p bunu devam ettirmeyi ba\u015far\u0131rsa zaten ilaca da ihtiyac\u0131 kalm\u0131yor. \u00d6nemli olan, pre-diyabet d\u00f6neminde kilo kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flayabilmektir. Diyabetin korkutan komplikasyonlar\u0131n\u0131n da, iyi bir takip ve hasta uyumuyla \u00f6nlendi\u011fini hat\u0131rlatmakta fayda var. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nemli olan, kan \u015fekerinin belirli bir d\u00fczeyde tutulmas\u0131d\u0131r. Diyabete neden olan genetik fakt\u00f6rleri de\u011fi\u015ftiremeyiz fakat ya\u015fam tarz\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirerek diyabete meydan okuyabiliriz. \u00d6zellikle gizli \u015feker olarak bilinen pre-diyabet d\u00f6neminde gerekli tarama testleriyle \u00f6nlem almak, diyabete erken yakalanma riskini de d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Egzersizin diyabet hastalar\u0131nda s\u0131kl\u0131kla etkilenebilen bacak ve kollarda dola\u015f\u0131m\u0131 iyile\u015ftirirken, kolesterol ve kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcrebiliyor. Egzersize yava\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131zda ba\u015flay\u0131p giderek tempoyu art\u0131r\u0131n. Kendinizi a\u015f\u0131r\u0131 zorlamay\u0131n. Yan\u0131n\u0131zda her zaman diyabet hastas\u0131 oldu\u011funuzu belirten bir yaz\u0131, bileklik vb. ta\u015f\u0131y\u0131n. Haftada 3-5 kez y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yap\u0131n. Ayak probleminiz varsa y\u00fczme ve bisiklet gibi aya\u011fa daha az y\u00fck bindiren sporlar\u0131 tercih edin. Spor ayakkab\u0131n\u0131z\u0131 ve spor k\u0131yafetlerinizi her an g\u00f6rebilece\u011finiz yerlerde tutun. B\u00f6ylece egzersiz her an akl\u0131n\u0131zda olacakt\u0131r. Ayaklar\u0131n\u0131z\u0131 s\u0131k s\u0131k kontrol edin (k\u0131zar\u0131kl\u0131k, su toplamas\u0131 vb). Egzersiz s\u00fcresince yan\u0131n\u0131zda glukoz kayna\u011f\u0131 besinler bulundurun. Ge\u00e7 vakitlerde egzersizden ka\u00e7\u0131n\u0131n, tek ba\u015f\u0131n\u0131za egzersiz yapmay\u0131n. Ad\u0131msayar kullan\u0131n ve 10 bin ad\u0131m\u0131 hedefleyin. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar ad\u0131msayar kullananlar\u0131n, kullanmayanlara g\u00f6re 2 bin 500 ad\u0131m daha fazla att\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve daha fazla kilo verdi\u011fini g\u00f6steriyor. Yeterli miktarda su i\u00e7in. Egzersiz \u00f6ncesi ve sonras\u0131 kan \u015fekerinizi \u00f6l\u00e7\u00fcn” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ARA\u015eTIRMALARA G\u00d6RE T\u00dcRK\u0130YE’DE D\u0130YABETL\u0130 HASTA ORANININ Y\u00dcZDE 13.7’YE KADAR Y\u00dcKSELD\u0130\u011e\u0130N\u0130 BEL\u0130RTEN ENDOKR\u0130NOLOJ\u0130 VE METABOL\u0130ZMA HASTALIKLARI UZMANI DR. ERDAL KAN, D\u0130YABET\u0130N \u0130Y\u0130 B\u0130R TAK\u0130P VE HASTA UYUMUYLA \u00d6NLENEB\u0130LEN B\u0130R HASTALIK OLDU\u011eUNU S\u00d6YLED\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,20],"tags":[25165,16587,26840],"class_list":["post-1386883","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-saglik","category-turkiye","tag-diyabetle","tag-onerileri","tag-yasam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1386883","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1386883"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1386883\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1386883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1386883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1386883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}