﻿{"id":170526,"date":"2015-11-30T17:49:06","date_gmt":"2015-11-30T15:49:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.erzurumflas.com\/prof-dr-elif-doyuk-kartaldan-dunya-aids-gunu-aciklamasi\/"},"modified":"2015-11-30T17:49:09","modified_gmt":"2015-11-30T15:49:09","slug":"prof-dr-elif-doyuk-kartaldan-dunya-aids-gunu-aciklamasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.erzhaber.com\/?p=170526","title":{"rendered":"Prof. Dr. Elif Doyuk Kartal\u2019dan D\u00fcnya AIDS G\u00fcn\u00fc A\u00e7\u0131klamas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.erzurumflas.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/prof-dr-elif-doyuk-kartaldan-dunya-aids-gunu-aciklamasi_fd23373.jpg\" width=\"600\">Eski\u015fehir Osmangazi \u00dcniversitesi (ESOG\u00dc) Hastanesi Ba\u015fhekim Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve T\u0131p Fak\u00fcltesi Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Elif Doyuk Kartal, 1 Aral\u0131k D\u00fcnya AIDS g\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131klama yapt\u0131.<\/p>\n<p>Prof. Dr. Elif Doyuk Kartal, HIV vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn bir\u00e7ok hastal\u0131\u011fa sebebiyet verdi\u011fini a\u00e7\u0131klayarak, &#8220;HIV (\u0130nsan Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k Yetmezli\u011fi Vir\u00fcs\u00fc) enfekte etti\u011fi ki\u015filerin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k siteminde ciddi hasar olu\u015fturarak \u00e7e\u015fitli f\u0131rsat\u00e7\u0131 enfeksiyonlar, otoimmun hastal\u0131klar ve kanserlerin olu\u015fumuna yol a\u00e7an bir vir\u00fcst\u00fcr. Di\u011fer vir\u00fcslerin aksine bu vir\u00fcs v\u00fccuda girince ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi ile ortadan kald\u0131r\u0131lamaz. Tedavi edilmedi\u011finde hastal\u0131\u011f\u0131n son d\u00f6nemi AIDS (kazan\u0131lm\u0131\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k eksikli\u011fi sendromu) olarak tan\u0131mlanan \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir tablodur. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne g\u00f6re ilk tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 1981 y\u0131l\u0131ndan beri 39 milyon insan AIDS nedeniyle \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Her y\u0131l 2 milyon insan; erkek, kad\u0131n, \u00e7ocuk demeden hayat\u0131n\u0131 kaybetmektedir. HIV ile ya\u015fayan insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fck ve orta gelirli \u00fclkelerde bulunmaktad\u0131r. HIV ile ya da HIV riski ile ya\u015fayan insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu hala hastal\u0131ktan korunma, tedavi gibi ara\u00e7lara ula\u015famamaktad\u0131r&#8221; dedi.<\/p>\n<p>&#8220;19 M\u0130LYON K\u0130\u015e\u0130 V\u0130R\u00dcS TA\u015eIDI\u011eINI B\u0130LM\u0130YOR&#8221;<\/p>\n<p>HIV vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn bula\u015fma yollar\u0131n\u0131 da a\u00e7\u0131klayan Prof. Dr. Elif Doyuk Kartal, &#8220;HIV kan ve semen, semen \u00f6ncesi s\u0131v\u0131, rektal s\u0131v\u0131, vajinal s\u0131v\u0131 ve anne s\u00fct\u00fc gibi baz\u0131 v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131 ile bula\u015fabilmektedir. Bu v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131 ile temas eden davran\u0131\u015flar HIV bula\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Korunmas\u0131z cinsel temas, damar i\u00e7i uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131nda ortak enjekt\u00f6r kullan\u0131m\u0131 bu davran\u0131\u015flar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Di\u011fer bir\u00e7ok \u00fclkede oldu\u011fu gibi \u00fclkemizde de cinsel yolla bula\u015f \u00f6n planda bulunmaktad\u0131r. Cinsel temas yolu ile HIV bula\u015fma riskini azaltmak i\u00e7in; daha az riskli cinsel davran\u0131\u015flar\u0131n se\u00e7imi (anal seks HIV bula\u015fmas\u0131nda en y\u00fcksek riskli cinsel faaliyettir), tutarl\u0131 ve do\u011fru prezervatif kullan\u0131m\u0131, cinsel e\u015f say\u0131s\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, tek e\u015flilik, di\u011fer bir cinsel yolla bula\u015fan hastal\u0131k varsa tedavisinin yap\u0131lmas\u0131 ve cinsel e\u015f HIV pozitif ise tedavi olmas\u0131n\u0131n te\u015fvik edilmesi \u00f6nerilmektedir. Bug\u00fcn d\u00fcnyada HIV ile ya\u015fayan 35 milyon insan\u0131n 19 milyonu vir\u00fcs\u00fc ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmemektedir&#8221; \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p>&#8220;HIV \u0130\u00c7\u0130N R\u0130SK ALTINDA OLDU\u011eUNUZU D\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcYORSANIZ TEST YAPTIRIN&#8221;<\/p>\n<p>HIV vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn bula\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 10 y\u0131l boyunca hi\u00e7 belirti vermedi\u011fini aktaran Prof. Dr. Kartal, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n<p>&#8220;HIV ile m\u00fccadelede en \u00f6nemli konulardan biri de durumun saptanmas\u0131d\u0131r. Vir\u00fcs\u00fcn bula\u015f\u0131ndan sonra en az 10 y\u0131l hi\u00e7 belirtisi olmamaktad\u0131r. Belirti olsa bile bir\u00e7ok hastal\u0131kla benzer olup bunlara g\u00f6re hastal\u0131k tan\u0131s\u0131n\u0131 koymak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kesin tan\u0131 i\u00e7in tek yol kan testi yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Kan testi ile ilk a\u015famada vir\u00fcse kar\u015f\u0131 olu\u015fan antikorlar saptanmakta olup, vir\u00fcs i\u00e7in \u00fclkemiz ko\u015fullar\u0131nda test yapt\u0131rmak kolay ve zahmetsizdir. HIV bula\u015f\u0131 i\u00e7in artm\u0131\u015f riskler bilinmelidir. Bunlar; HIV pozitif olan ya da riski olan bir ki\u015fi ile cinsel temasta bulunulmu\u015f olmas\u0131, herhangi bir nedenle ba\u015fkalar\u0131 ile ortak enjekt\u00f6r kullan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 cinsel temas olmas\u0131, cinsel yolla bula\u015fan ba\u015fka bir hastal\u0131k varl\u0131\u011f\u0131, cinsel taciz gibi durumlard\u0131r. Ayr\u0131ca alkol ve uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131 da g\u00fcvenli cinsel e\u015f se\u00e7imi, birden fazla cinsel e\u015f, prezervatif kullan\u0131m\u0131 gibi konularda irade ile engelleme durumunu ortadan kald\u0131rmak suretiyle hem HIV hem de di\u011fer cinsel yolla bula\u015fan hastal\u0131klar\u0131n kazan\u0131m\u0131nda kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 rol oynar. Semptomlar ba\u015flad\u0131ktan sonra tan\u0131 bir \u015fekilde konuluyor ve gerekli tedbirler al\u0131n\u0131yor. \u00d6nemli olan HIV\u2019i ki\u015filerin bunu ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 bilmedikleri uzun belirtisiz d\u00f6nemde tan\u0131mlayabilmektir. Bu nedenle e\u011fer ki\u015fi HIV i\u00e7in risk alt\u0131nda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsa test yapt\u0131rmal\u0131d\u0131r. G\u00fcvensiz cinsel temas veya enjeksiyon ila\u00e7 ekipman\u0131 payla\u015f\u0131m\u0131na devam edilirse, en az y\u0131lda bir kez test yapt\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Cinsel olarak aktif homoseks\u00fcel ve biseks\u00fcel erkekler ise 3 &#8211; 6 ayda bir test yapt\u0131rmal\u0131d\u0131rlar. HIV pozitif anneler bebe\u011fe vir\u00fcs\u00fc gebelik, vajinal do\u011fum ve emzirme s\u0131ras\u0131nda bula\u015ft\u0131rabilmektedir. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca erken gebelik d\u00f6neminde ba\u015flanan tedavi ile bebeklere HIV bula\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nleme \u015fans\u0131 vard\u0131r. Bu nedenle HIV bula\u015f\u0131 i\u00e7in riskli olan ki\u015filerin gebelik s\u0131ras\u0131nda hatta gebe kalma planlar\u0131 a\u015famas\u0131nda test yapt\u0131rmalar\u0131 \u00f6nerilmektedir. Y\u00fcksek etkili ila\u00e7lar\u0131n geli\u015ftirilmesi \u00f6ncesi sadece birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde AIDS\u2019e ilerleme olabilmekte idi.\u00a0Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, HIV pozitif olan \u00e7o\u011fu ki\u015fide AIDS\u2019e ilerleme yoktur.\u00a0Yani HIV ile ya\u015farken sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Etkili tedavi ile vir\u00fcs s\u00fcrekli bask\u0131lanmakta, bu sayede AIDS\u2019e ilerlemesi azalt\u0131lmakta ve ayn\u0131 zamanda ba\u015fkalar\u0131na HIV bula\u015ft\u0131rma riskini azaltmaya yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. Bu konuda son 10 y\u0131lda y\u00fcr\u00fct\u00fclen k\u00fcresel \u00e7al\u0131\u015fmalar neticesinde enfeksiyonun \u00f6nemli oranda h\u0131z kesmi\u015f gibi g\u00f6z\u00fckmesi bile \u015fu an i\u00e7in umut verici g\u00f6z\u00fckmektedir.&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ESK\u0130\u015eEH\u0130R OSMANGAZ\u0130 \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 (ESOG\u00dc) HASTANES\u0130 BA\u015eHEK\u0130M YARDIMCISI VE TIP FAK\u00dcLTES\u0130 ENFEKS\u0130YON HASTALIKLARI ANAB\u0130L\u0130M DALI \u00d6\u011eRET\u0130M \u00dcYES\u0130 PROF. DR. EL\u0130F DOYUK KARTAL, 1 ARALIK D\u00dcNYA AIDS G\u00dcN\u00dc DOLAYISIYLA A\u00c7IKLAMA YAPTI.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,20],"tags":[23908,13843,10767,31164,13426,434,12510,31165,13425],"class_list":["post-170526","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-saglik","category-turkiye","tag-dunya","tag-aciklamasi","tag-aids","tag-doyuk","tag-dr","tag-elif","tag-gunu","tag-kartaldan","tag-prof"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/170526","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=170526"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/170526\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=170526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=170526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=170526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}